3 - اگر خطاب مجمل باشد ، تأخير بيان جايز است و الّا جايز نيست . 4 - اگر خطاب عام باشد ، تأخير بيان جايز است و الّا جايز نيست . 5 - اگر خطاب امر يا نهى باشد ، تأخير بيان جايز است ولى اگر اخبار باشد جايز نيست . 6 - در امر و نهى جايز نيست ، ولى در اخبار جايز است . 7 - فقط تأخير بيان نسخ جايز است . 8 - اگر خطاب با مثل عام يا مطلق باشد كه ظهور دارند ، جايز است . ولى اگر خطاب با مثل اسماء مشترك باشد كه ظهور ندارند ، جايز نيست . 9 - اگر خطاب مجمل باشد و بيان موجب تغيير و تبديل مجمل نشود ، جايز است ، ولى اگر موجب تغيير و تبديل مجمل شود ، تأخير بيان جايز نيست . « 1 » تبادر يكى از علامتهاى تشخيص حقيقت از مجاز ، تبادر است . تبادر يعنى سبقت گرفتن معنى به ذهن ، به عنوان « حقيقت و مجاز » رجوع شود . تجرّى تجرى يعنى جرأت و بىپروايى در مخالفت مولا و ارتكاب عملى كه معتقد است گناه و خلاف شرع است در حالى كه آن عمل در واقع خلاف شرع و

--> ( 1 ) ارشاد الفحول ، ص 174 .